Ram pakhat hrim hrim kan Chuah a herh nak a ruang

Ram pakhat hrim hrim kan Chuah a herh nak a ruang
===============

Burmese Empire tuanbia kan zoh ah cun then 3 in kan then kho. A pa 1 nak hi Pagan Pennak si i Anawrahta nih a rak dirh mi a si. A pahnih nak cu Taungoo Pennak a si i Tabinshwehti nih a rak dir mi a si. A pathumnak cu Konbaung Pennak a si i Alaungpaya nih a rak dirh mi a si.
Mah pennak Pathum nih hin kawl ram pumpi cu a rak uk i Pennak Pathum nak chan ah hin Upper Myanmar le Lower Myanmar ram a rak tuk i Alaungpaya chan ah Mon siangpahrang Pennak cu an rak tei i, 1875 kum ah Thibaw Siangpahrang nih Rakhine Pennak cu a rak tei.

Kawl ram tuanbia ah Rakhin, Mon le Bamar miphun pathum hlawng hi siangpahrang uknak an rak ngei. Kan nih Chin, Kachin, Karen, Karenni, Shan hna hi kan pu pa chan in Federal ram uknak in an rak hruai mi kan rak si. Ziah Palong Agreemet ah hin Chin, Kachin, Shan le Bamar lawng kan i tel Mon, Rakhine, Karenni, Karen tah an i tel lo e? Tuan bia nih a fianh mi cu Mon le Rakhine an i tel lo nak cu Bamar siangpahrang uknak tang ah an um ruang ah a si. Karenni hi cu 1875 ah British Acozah ah independence state a pek mi a si ruang ah a si.

Karen hi cu mifim le mithiam an rak tam i Bamar he independence lak ti hi a rak duh lo mi a si. Karen nih Independence ram hmuh ding ah British Acozah sin ah a rak hal natein British Acozah nih a rak pe duh lo. British Acozah nih Ralbawi Aung San he independence lak ti ding ah a rak duh piak. Cu ruang ah cun Karen Miphun cu tlangcung mi lak ah Hriamtlai phu a dirtu hmasa an si. 1947 ah Saw Ba U Gyi nih a rak hruai hna i kawl miphun doh awk ah Karen National Union(KNU) hi a rak dirh a si. cu ruang ah Karen cu Palong agreemet ah a tel lo nak a si.

Chin miphun hi kan Chimram ah Federal in a rak uk mi kan si. Panlong Agreement ah a tel mi cu kawl miphun fang 1 a co ah cun Chin, Kachin, Shan zong Fang 1 a co ve lai. Mah le ram cio uknak nawl ngeih cio a si lai. Kan i fonh lai i kum 10 a tling hnu in then a duh mi cu then a ngah tiah a tial. Panlong Agreement tuah kho thil a kal ning cu kan pu le pa ruah ning bantuk in a rak si ti lo. A zei paoh paoh ah kawl miphun hlawng te nih tthutdan an lak dih.

Kum 10 a tling hnu zong in kan i then duh ti zong ah i then a ngah ti lo. Kawl Ralbawi Nay Win nih March, 2, 1962 ah ram nawl ngeihnak cu a lak in tlangcung mi vial te Kawl miphun sal ah kan cang dih. Kan duh lo mi Kawlca an kan cawn ter, Kawl Biaknak ah hramhram in thleng a kan timh, kan miphun ca le holh, miphun sin nak hrawh piak dih a kan timh. Mah hi kawl Miphun paoh paoh mifim mithiam deuh pawl nih tlang cung mi hna i an ca le a holh le an nun phung kan hrawh piak hna lai i kan kawl miphun sinak hi kan hram ter hna lai tiah an i timh mi a rak si.

A tu ka tial mi hi U Nuh Chan hrim hrim in a rak um mi a si U Nuh nih Unite Nations(UN) ah Union of Burma Biaknak cu kawl biaknak a si tiah a rak chim. Kawl miphun an ruahnak cu hlawh a rak tling lo cu caah an policy hi an thleng deuh a si. kan ngakchia lio Sianginn ah ca kan cawn mi na theih cio ko lai “Kawlca cu kan ca, kawl holh cu kan holh, kawlram cu dawh a hau” tiah duh le duh lo zong ah kan rak cawn kha.

India ram hi Federal democracy in a uk mi ram tha tuk tiah kan theih natein India ram chung a um mi nih cun thil sining a theih ko lai.
Atu tiang India rampi Biaknak cu Hinduism a si Congress(Zapi tonnak meeting) zong ah siseh Hindu biaknak hlawng te nih hmunhma a lak dih. Mizo, Naga, Manipur… India Nichuah thlanglei(Northeast) pawl hi a tu tiang India mi pawl nih nehsawhnak an ngei tuk rih ti cu a lang ko.

Kan Chinram zong Burma ram he kan i fonh than ah cun cu bantuk dirhmun kan phan lai ti cu a fiang tuk hrim hrim. Naypyitaw ah khin Buddish biaknak lawng te nih hmunhma a la lai i Congess zong ah buddish biaknak lawng te nih hmunhma a lak lai. Cu cuah cun Palong Agreement kan rak tuah hlan kan sining kha kan i lak i kan kir than ah cun a tha bik a si lai. Burma ram he hin tthennak Separation hrim hrim ka tuah a herh. Kan nih A nung mi Pathian a bia mi kan si i Bible ca he ram hi kan dirh than hna lai.

Note: A ho sal hmanh kan rak si bal lo Federal in ram a rak uk mi miphun kan rak si, Palong Agreemet nih Bamar Sal ah a kan can ter, mah cu nang na khirh duh ti ve maw? Palong Agreement ah kum 10 hnu ah tlangcung mi pawl duh ah chuah a ngah bia an rakkhiah kho na tein papalawng a rak si. lung fim caan a zaa cang lo maw Ka Dawt mi Ka Miphun. Ram pakhat chuah khoh nak dirhmun cun CNA/F hi Chin Miphun dihlak nih kan tan pi kan dir pi a herh, cu hlawng ah kan ralkap thazang a tthawng lai i chuak lak in kan i timh mi kan phan ko lai. Chin Miphun cu Pathian nih a kan pek mi Chinram kan ngei, ca kan ngei, holh kan ngei i nungphung kan ngei, a rawk cia mi kan ram kan sersiam hrim hrim a herh. Ram pakhat in dir khoh ding tahfung in zoh tik zong ah a tling hrim hrim ko.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*