Ramzal In Mikhua Leram Ah Lungre Thei In Khua Sak Lio Ah Ritsi Hna Kan Mah Chin Mi Nih An Zuar Cu Poi Tuk E.

Chin mizapi vengtu ralkap phuruk fonh nih atu lio Mizoram mipi nih an ceihhmai ngai mi: Myanmar ralzaam hna nih rithaisii luhpi, zuar le tawnghtham kongkau ah cathanh an chuah i, rithaisii a zuartu le a tawngthamtu hna sin ah ralrinpeknak zong an tuah fawn. A tanglei bantuk hin Chin Mizapi Vengtu ralkap hna nih cun cathanh an chuah.

Mizoram cozah, mizapi, Khrihfabu, NGOs le Political Party upa pawl nan cung ah lunglawmhnak kan ngei, tiah pakhatnak ah chim kan duh. Mizoram mizapi nih Myanmar ram mi nan kan dawtnak vialte hi zeitik hmanh ah kan philh lai lo.

Ralzaam dirhmun in zeitik tiang kan um lai a fian lo caah, a luancia nan kan dawt bantuk tein hihnu hmailei zong ah kan daw peng rih ko u, Myanmar rampi daihnak kan hmuh ṭhan khawhnak ding ah thlacam zong kan bawm rih ko u.

Mizoram mizapi nih ralzaam an si tiah an ngeihchun ti le rawl hni le puan an kan pek, zawnruahnak te he an kan conghhramh lio ah ralzaam mi hna nih, rithaisii an cawk, an zuar ti mi bia vaivuan kan theih cu kan lung a ṭha hrimhrim lo. Mizo le Chin cu thisa khat kan si i, an ram kan i dor lio ah hiti sual nan tuah a si taktak ko ahcun tuah ti lo ding in theihternak le ralrin kan in pek hna.

Ram le Miphun dawtnak le zawnruahnak ngei loin mizoram ah a um mi ralzaam nih, rithaisii nan zuar i tlaih nan ton ahcun ralzaam ka si tiah nan chim ngam ding a si lo, nan hmurka in chuak hlah seh. Mi zei poh rithaisii a zuar mi cu tlaih nan si lai.

Ralzaam dirhmun in nan umnak hmun kip cio ah khua le ram ca ṭha hnem santlai mi si i zuam cio ding in kan in sawm hna, tiah Chin National Front,CNF-CNA, Chin National Organization,CNO-CNDF, Hualngoram Peoples Organization,HPO-CDF-Hualngo, People Defence Army PDA, People Defence Force Kalay, PDF-Kalay, Zomi Federal Union,ZFU- PDF- Zoland nih cathanh an chuah.Crd:The Chin Post.

Relchap, Aihre cu sii caah a tha ti cu kan hngalh dih mi le kan theih dih mi a si ko. Catialtu zong pawfah ruangah aihre hang a rak dingbal ve mi ka si i a that ngai mi keimah hrimhrim nih ka theih. Aihre hang hi dinka ahcun a dolh a har ngaingai mi a si ko nain a dingbal mi nih cun a thatnak nan theih ve cio lai tiah ka zumh.

Aihre haileng/darkeu cheu hrawng kha cawhnuk hraikhat chungah cawhchih i zan ih lai ah dinnak nih mitkum cim tein ihkhawhnak dingah bawmtu tha ngai a si. Nichiarte caan hman tein dinpiak khawh ahcun pum thazang zong a thawnter i cancer zawtnak tiang hmanh a runven khotu a si.

Aihre hang dinnak nih a chuahpi mi ngandamnak pawl tangah kan rak langhter lai.Thin A Thianhter- Aihre hang dinnak nih thin kha a thianter pin ah Thin chungah a um mi thau pawl le acid dat pawl a runven piak. Cu ruangah Thin nih rian a tuan ning a thatter i takpum chungah a herh lo mi pawl a chuahterpiak.

Bacteria Rungrul Pawl A That- Bacteria rungrul le a dang pawl zong aihre hang nih a tuk hna, cu pin ah kik tlaih zawtnak le hrawmfah pawl zong ah a tha ngai mi kokek sii phunkhat a si.

Cancer a Runven Khawh– Aihre hang caan hman tein din piak nak nih titsa cawrh mi cancer si nak dingah a bawmchantu pawl kha Aihre nih chuak lo dingin a tuk khawh.

Rihzan A Zawrter– Aihre hang hi Takpum chungah a um mi thau pawl rianrang tein zawrnak dingah bawmchantu a si ve. Cu ruangah aihre le cawhnuk cawhmi kha caan hman tein din piak nak nih takpum chungah a funtom mi thau pawl um lo dingin a runven piak i rihzan kha a kaiter ti lo.

Ruh A Fehter- Aihre ah Calcium le vitamin dat tampi a telmi a si caah takpum chungah a um mi ruh pawl a fehter. acm

Kal Kidney Damnak Kong Relchap: Minung kan nunnak ah ngandam hi a biapi taktak mi a si. Cu ve bantuk in kan kal hi minung kan damnak caah a biapi taktak mi asi. Kan Kal nih zun chuah ning a thatter lawng siloin a dang kan chung thilri caah a tha lo mi pawl a chuahtu a si.

Cu pin ah kan thi a hmantertu a si. A fawinak in kan chim ahcun kan kal hi kan pum ngandamnak ding caah a biapi ngaingai mi a si. Cu ruangah kan kal (kidney) a rawhtertu kan tuah lengmang mi thil kan theih i kan hngalh ahcun kan hrial khawh lai. Kal a hrawktu kan tuah lengmang mi phun 8 a tangah kan van langhter hna lai:

Zunsim Ruang- Na zun chuah tuk lio ii na zun na sim nak nih na zundur ah na zun caan sau a um lai ii, cu bantuk zunsim nak nih kan zundur chungah bacteria rungrul pawl a karhter ii caan sau a rauh deuh tikah Kal chungah bacteria luh ii zun lam thalo nak tiang a chuahpi kho tu asi.

To thut tuk Ruang- Na thi level a hman nak ding le na thi a hman khawhnak dingah takpum cawlcanghter pah lengmang a hau. To-thuttuknak nih kal rawh khawhnak 30% tiang a karhter. Zung rian a tuan mi hna nih nikhat ah suimilam 8 chung to-thut buin rian a tuanmi na si ahcun inn na phak hnu ah takpum cawlcanghnak tlawmpal tel na tuah piak ah a tha.

Exercise Faktuk In Tuah Ruang- Exercise tuah hi ngandamnak caah a tha tuk mi asi. Asinain faktuk in exercise na tuahnak nih na kal a hrawh khawh. Faktuk in exercise na tuah tikah na zun a color a danter i na taksa a fahtuk si ahcun daithlang lo in siibawi sinah naa zohter ah a tha.

Fah Damnak Sii tamtuk in din ruang-Taksa fah damnak sii kum caan saupi na din ruangah na kal chungah thi kal ning a tlawmter ii Kal a riantuan ning a hrawh khawh. Cu ruangah a herh lo ahcun taksa fahdamnak sii din tuk lo ah a tha.

Ti Caan Hman Tein Dinlo Ruang- Kan takpum nih Ti dat tlamtling tein a hmuh hnu lawngah kan Kal nih a al mi dat le a dang dat kha tha tein a chuah khawh lai. Cu ruangah ti caan hman tein dinlo ruangah Kal lung um le a dang ngandamnak tiang a hnursuan khawh. Nikhat ah ti 2 liter tel a tlawmbik dingpiak ah a tha.

Mitku Cimlo– Mitku cim tein ihnak kal kha a damter i kal nih rian caan hman tein a tuan khawh. Mitku cimlo in um nak nih kal riantuan ning a fumter ii ngandamnak ca zongah a tha lo,

Sa Tamtuk Ei Ruang– Sa tamtuk ei nak nih thi chungah acid a tamter. cu ruangah kal nih pH Level kha tlukrual tein phawtzamh nak caah a harter. caan sau a rauh tikah Kal tiang a hrawh khawh mi asi.

Cite le A Thlum Mi Tamtuk Ei Ruang- Minung nih kan ei rawl chungah aa telmi Cite 95% hi kan kalnak a thianh. Cu ruangah rawl na ei tikah cite tam deuh na ei paoh ah na kal rian nih rian tamdeuh a tuan ve. Caan sau a rauh tikah Kal rian a tuan ning a hnursuan ii thikai zawtnak tibantuk a chuahter.

Cu ve bantuk in a thlummi tamtuk ei nak nih thaunak a chuahpi i zunthlum zawtnak a karhter. Cu bantuk hna nih kal rawhnak hram a chuahpitu an si.  ACM

Kum 2022 Ah Ngeih Dingmi Lungput Kong Rak Rel Ve: Na mit in na hmuh ii na ton lomi cu na Kaa in va chim hlah. Aruang cu bia felfai lo a si kho. Na theihmi bia kha a hman bakmi a si tiah nangmah nih na hmuhton mi lawng kha chim. Na theih lomi bia cu ka thei lo ti kha tih hlah.

Ka thei loh ti ko! A thei bantuk in naa umter a si ahcun nangmah lehlam na thil a rit menmen. Mi nih lung in an in cheh ahcun va chep ve duh hna hlah. An in chehnak lung tu kha na dirhmun a feh nakding lungphun ah cangter.

Minung hi kan tthancho, kan lar bakin dohdaltu kan ngei khun tawn. Dodal mi si an duh lo a si ahcun lar le minthan kha ii tim duh hlah. Buainak na ton a si ahcun ii chia rih. Bia na chimmi kha ii dinh ta law buainak cu amah tein an tian dih ko lai. Na sinak kha nangmah tein cawisan ii zuam law minih cawisan le thangthat lawng kha va bawh hlah.

Khua a ruat kho lomi minung pawl he buainak na tuah hlah. Annih cu anmah le an caantawk, an sining he aakhat bang in anmah lawng va buai ko hna seh.

Mi nih theih an duh lem lomi biathli kha a chim phuangtu va si hlah. Biahman a si hmanhah, chim dih ding tinak a si lo. Thingthei cu a hmin hnu lawngah lawh ii ei a si bantuk in khuaruahnak zong hi tlamtling te le zei a si ti kha fiang tein a chuak hnu lawngah langhter ding a si.

Nangmah le nangmah ka palh ii ti lengmang. Zeicahtiah ka palh ti kan ii theih hi mi hman, miding kan s ihram aa thoknak a si. Na thinlung chungah mi huatmi tamtuk ii chiah hlah. Cu nak cha cun kha lio caan ahkhan vawleicung ah keimah lawng hi ka um, tiah ruat law mi zeihmanh huat ding an ngei hna lai lo. Nangmah le nangmah naa huat a si le na palh tinak a si.

Mah le mah ii boachannak ngeihtluk in a tha mi a um lo. Asinain mah lungput nihcun that lo nak le porhlawtnak hmun ah in phak pi hlah she. Tangdor zong hi a tha ko nain, ralchiat tuk nak ah hmang fawn hlah. Hohmanh ka care lo’ ti hmang hlah. Midang na care lonak kha nangmah le nangmah mual naa phohnak zong a si kho.

Thil tha tampi tuah hi a sual loh. Asinain a rak kirthan lai tiah ruahchannak he mi va bawm hlah. Mah cu naa bochan a si ahcun a rak kirthan lo sual a si ahcun na thin hunnak mei na alh ter menmen lai.